1.1Źródła francuskiego prawa pracy
Sources du droit du travail français

We Francji, podobnie jak w Polsce, źródłem prawa pracy są akty prawa międzynarodowego czyli prawo Unii Europejskiej, konwencje Międzynarodowej Organizacji Pracy, konwencje Rady Europy oraz ustawodawstwo krajowe.

We Francji prawa i obowiązki pracownika i pracodawcy są określone przez:

  • Kodeks pracy (Code du travail);
  • Kodeks ubezpieczeń społecznych (Code de la sécurité sociale);
  • Układy i porozumienia zbiorowe (conventions et accords collectifs);
  • Regulamin wewnętrzny zakładu pracy (règlement intérieur);
  • Zwyczaje (usages).

 

Kodeks pracy to podstawowy akt prawny definiujący warunki jakie muszą być spełnione przy nawiązaniu, świadczeniu i rozwiązywaniu stosunku pracy.
Dokument ten jest dostępny na stronie internetowej www.legifrance.gouv.fr

Kodeks ubezpieczeń społecznych jest zbiorem przepisów regulujących system ubezpieczeń społecznych. Określa m.in. prawa ubezpieczonych w przypadku bezrobocia, wypadku przy pracy, inwalidztwa, emerytury, zwolnienia lekarskiego, warunki konieczne do uzyskania świadczeń oraz procedury rozstrzygania sporów. Dokument ten jest dostępny na stronie internetowej
www.legifrance.gouv.fr

Układy i porozumienia zbiorowe są zawierane dla poszczególnych resortów
(np. budownictwo i roboty publiczne, metalurgia, transport) lub przedsiębiorstw. Są wynikiem negocjacji prowadzonych pomiędzy pracodawcami a pracownikami reprezentowanymi przez związki zawodowe. Dokumenty te powinny być udostępnione w miejscu pracy. Układy zbiorowe są do wglądu na stronie internetowej www.legifrance.gouv.fr

Regulamin wewnętrzny zakładu pracy jest aktem wewnętrznym, będącym swoistym źródłem prawa pracy. Ustala wiele praktycznych kwestii, takich jak np. zasady podległości służbowej, czy sposób potwierdzania obecności w pracy. Ponadto informuje o przepisach dotyczących bezpieczeństwa i dyscypliny pracy, ochrony zdrowia, antymobbingowych. Przedsiębiorstwo ma obowiązek opracować regulamin wewnętrzny, kiedy zatrudnia 20 lub więcej pracowników. Dokument ten musi być zgodny z przepisami Kodeksu pracy i układu zbiorowego.

Zwyczaje są to praktyki stosowane w zakładach pracy regularnie i od wielu lat.
Nie posiadają formy pisemnej, wynikają z kultury społecznej i kultury pracy.

  • Uwaga

    Układy i porozumienia zbiorowe oraz regulamin zakładu pracy nie mogą zawierać postanowień mniej korzystnych dla pracowników niż przepisy Kodeksu pracy.
    Pracodawca objęty układem zbiorowym jest obowiązany do odwoływania się do jego treści przy zatrudnianiu pracownika.

1.2Dostęp obywatela polskiego do
francuskiego rynku pracy
Accès au marché du travail
français pour le citoyen polonais

Polacy, którzy chcą pracować we Francji, mają do tego prawo zgodnie z przyjętą w UE zasadą o swobodnym przepływie pracowników wewnątrz Wspólnoty.

Nie potrzebują zezwolenia na pracę (permis de travail) ani karty pobytu (carte de résident). Mogą posługiwać się ważnym dowodem osobistym lub paszportem.

Polacy mieszkający we Francji mają prawo do zapisania się do urzędu pracy,
aby z jego pomocą poszukiwać zatrudnienia.

Podejmując pracę we Francji, mają te same prawa co obywatele francuscy w zakresie dostępu do zatrudnienia, wynagrodzenia, warunków pracy, ubezpieczeń społecznych i przywilejów socjalnych.

We Francji nie ma obowiązku meldunkowego. W praktyce jednak, osoba podejmująca zatrudnienie, potrzebuje dokumentu potwierdzającego adres we Francji, aby podpisać umowę o pracę, założyć konto bankowe oraz złożyć zeznanie podatkowe.

Dokumentem potwierdzającym adres (justificatif de domicile)jest umowa najmu lokalu, mieszkaniowa polisa ubezpieczeniowa, rachunek za elektryczność lub grzecznościowe zaświadczenie o zamieszkaniu (certificat d’hébergement).

Unijny system wzajemnego uznawania kwalifikacji zawodowych umożliwia obywatelom polskim wykonywanie we Francji zawodu, w którym zdobyli kwalifikacje w Polsce. W większości wypadków uznanie polskich kwalifikacji zawodowych zależy wyłącznie od pracodawcy.

Administracyjnie potwierdzone uznanie kwalifikacji zawodowych jest konieczne wówczas, gdy obywatel polski będzie świadczył swoje usługi w ramach samozatrudnienia lub założy firmę i w drugim przypadku, kiedy zamierza wykonywać we Francji zawód regulowany (podlegający specjalnym przepisom).

1.3Uznawalność kwalifikacjizawodowych
Reconnaissance des qualifications
professionnelles

 

  • Gdzie można w Polsce uzyskać informacje o uznawalności kwalifikacji zawodowych w Unii Europejskiej?

    Departament Współpracy Międzynarodowej Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego, ENICNARIC Polska, udziela informacji o uznawalności dokumentów o wykształceniu zarówno do celów akademickich, jak i zawodowych dla osób wyjeżdżających za granicę.

    Szczegółowe informacje:

    www.nauka.gov.pl/uznawanie-wyksztalcenia/uznawalnosc-wyksztalcenia/archiwum/1.html

    Na stronie podanej wyżej, znajdują się również dane teleadresowe jednostek właściwych do poświadczania doświadczenia zawodowego zdobytego w Polsce.

  • Gdzie można we Francji uzyskać informacje o uznawalności kwalifikacji zawodowych w Unii Europejskiej?

    Ośrodkiem, który udziela informacji o uznawalności dokumentów o wykształceniu zarówno do celów akademickich jak i zawodowych, dla osób podejmujących pracę we Francji, jest ENICNARIC France – departament uznawalności dyplomów przy CIEP (Centre International d'Études Pédagogiques).

    Szczegółowe informacje:

    www.ciep.fr/enic-naric.fr

    www.enic-naric.net.fr

  • Uwaga

    Francja, tak jak pozostałe kraje, stosuje własne wewnętrzne przepisy o wykonywaniu niektórych zawodów. Polacy, którzy zamierzają pracować we Francji w swoim wyuczonym zawodzie, powinni sprawdzić, czy podlega on specjalnym przepisom, tzn. czy znajduje się na liście zawodów regulowanych (professions réglementées).

  • Gdzie można dowiedzieć się czy dany zawód lub działalność są regulowane we Francji?

    Ośrodkiem informacji o zawodach regulowanych we Francji jest ENICNARIC France. Tam również dostępne są:

    • podstawy prawne wykonywania zawodów regulowanych;
    • adresy instytucji udzielających informacji o procedurach uznawania kwalifikacji do wykonywania danego zawodu na terenie Francji.

    Szczegółowe informacje:

    www.ciep.fr/enic-naric.fr

  • Co warto wiedzieć o zawodach regulowanych we Francji?

    We Francji zawodami regulowanymi są m.in.: lekarz, pielęgniarka, psycholog, weterynarz, technik medyczny, architekt, wszystkie tzw. zawody morskie, adwokat oraz inne zawody prawnicze. Zawody te są regulowane odrębnymi przepisami. Ich wykonywanie jest ściśle powiązane z przynależnością do branżowych izb lub zrzeszeń. Konieczny jest wpis na listę osób uprawnionych do wykonywania zawodu.

    W przypadku profesji rzemieślniczych, jak np. fryzjer, hydraulik, elektryk, kosmetyczka, wymagane jest wyłącznie uzyskanie uznania kwalifikacji.

  • Jaka jest procedura uznania kwalifikacji zawodowych?

    Wniosek składa się we francuskiej instytucji właściwej dla danego zawodu, wraz z wymaganymi dokumentami. Instytucja potwierdza otrzymanie wniosku w terminie miesiąca od jego otrzymania oraz zawiadamia wnioskodawcę, jeśli zachodzi potrzeba, o konieczności dostarczenia brakujących dokumentów. Decyzja zostanie wydana w terminie do trzech miesięcy od daty złożenia kompletu dokumentów. Termin może zostać przedłużony o miesiąc w przypadku spraw skomplikowanych. Negatywna decyzja instytucji wymaga pisemnego uzasadnienia. W przypadku odrzucenia wniosku lub braku postanowienia w terminie przekraczającym 4 miesiące, wnioskodawca może odwołać się do sądów krajowych.

  • Uwaga

    Urzędy francuskie wymagają aby polskie dyplomy były poświadczone przez polskie izby zawodowe np. Izbę Lekarską i tłumaczone wyłącznie przez francuskich tłumaczy przysięgłych. Dokumenty przetłumaczone przez polskich tłumaczy przysięgłych nie są we Francji uznawane i powinny być potwierdzone przez polski konsulat.

  • Uwaga

    Zawód regulowany w Polsce niekoniecznie jest zawodem regulowanym we Francji.

  • Co warto wiedzieć o prawie wykonywania zawodu nieregulowanego we Francji (profession non réglementée)?

    W przypadku zawodów nieregulowanych (m.in. wielu stanowisk biurowych, gastronomii czy hotelarstwa) kwalifikacje zawodowe kandydata ocenia pracodawca.

    Pracodawca może wymagać przedstawienia dyplomu czy świadectwa kwalifikacji przetłumaczonego na język francuski przez tłumacza przysięgłego. Może także wymagać przedstawienia zaświadczenia o odbytym stażu w zawodzie, zwykle nie krótszym niż 2 lata.

    1.4Rejestracja w urzędzie pracy
    Inscription à Pôle emploi

  • Jakie należy spełniać warunki, by możliwe było zarejestrowanie się we francuskim urzędzie pracy?

    Należy:

    • mieszkać we Francji;
    • posiadać ważny dowód tożsamości;
    • poszukiwać pracy;
    • być zdolnym do podjęcia zatrudnienia;
    • zgłosić się na umówione spotkanie do urzędu pracy.
  • W którym urzędzie powinien zarejestrować się poszukujący pracy?

    Poszukujący pracy, w celu dokonania rejestracji, zgłasza się do urzędu pracy właściwego ze względu na swoje miejsce zamieszkania we Francji.

  • Jak dokonuje się wstępnej rejestracji do urzędu pracy?

    Rejestracji wstępnej można dokonać telefonicznie 39 49 lub przez Internet. Podczas wstępnej rejestracji, urząd pracy wyznacza datę i godzinę pierwszego spotkania z doradcą zawodowym (conseiller professionnel).

  • Uwaga

    Przez Internet www.pole-emploi.fr można się wstępnie zarejestrować tylko wtedy, gdy posiada się numer NIRPP (Numéro d’Inscription au Répertoire national d’identification des Personnes Physiques), popularnie zwany numerem Sécurité sociale, czyli francuski PESEL.

  • Czemu służy pierwsze spotkanie z doradcą zawodowym we francuskim urzędzie pracy?

    Na pierwszym spotkaniu w urzędzie pracy doradca zawodowy uzupełnia rejestrację a następnie, wspólnie z poszukującym pracy, opracowuje Indywidualny projekt dostępu do zatrudnienia (Projet personnalisé d’accès à l’emploi PPAE).

    Przy opracowywaniu PPAE są brane pod uwagę: wykształcenie poszukującego pracy, jego kwalifikacje zawodowe, sytuacja rodzinna i sytuacja lokalnego rynku pracy.

    W PPAE doradca zawodowy notuje oczekiwania poszukującego pracy dotyczące zatrudnienia, w szczególności wysokość wynagrodzenia i preferowany region.

    W czasie spotkania poszukujący pracy otrzymuje:

    • legitymację osoby zarejestrowanej w Pôle emploi;
    • numer identyfikacyjny (numéro d’identifiant);
    • PPAE;
    • ewentualnie pierwsze propozycje pracy.
  • Uwaga

    Po 10 dniach, poszukujący pracy otrzymuje listownie kod dostępu (mot de passe) do swojego osobistego konta (espace personnel) utworzonego przez urząd pracy na stronie internetowej
    www.pole-emploi.fr

    Do zalogowania się w espace personnel, potrzebne są:

    • numer identyfikacyjny, nadany podczas spotkania;
    • kod dostępu otrzymany pocztą;
    • kod pocztowy miejsca zamieszkania.
  • Do czego służy osobiste konto (espace personnel)?

    Miejsce to służy do komunikacji z urzędem pracy w sprawach administracyjnych, np. do zgłaszania zmiany swojej sytuacji (podjęcie zatrudnienia, choroba, przejście na emeryturę, wyjazd, rozpoczęcie szkolenia). Na koncie znajdują się informacje o prawach przysługujących zapisanemu, pisma wysyłane przez urząd pracy (wezwania na obowiązkowe spotkania, ostrzeżenia przed skreśleniem z listy, itp.), wszelkie potrzebne zaświadczenia, które można wydrukować oraz kalendarz aktualizacji sytuacji zawodowej.

    Osobiste konto służy również do poszukiwania pracy. Możliwe jest tam przeglądanie ofert pracy, którymi dysponuje Pôle emploii zgłaszanie swojej kandydatury. Zarejestrowany powinien umieścić w tym miejscu swój życiorys. Będzie on dostępny dla pracodawców, którzy poszukują pracowników.

  • Uwaga

    Jeżeli bezrobotny wyrazi zgodę na otrzymywanie listów od Pôle emploi za pośrednictwem Internetu, nie będzie otrzymywał korespondencji pocztą. W takim wypadku należy regularnie sprawdzać swoją skrzynkę mailową i espacepersonnel.

  • Jakie są obowiązki osoby zarejestrowanej we francuskim urzędzie pracy?

    Zapisany do urzędu pracy powinien:

    • raz w miesiącu, w określonych przez urząd datach, aktualizować swoją sytuację zawodową przez Internet, telefonicznie nr 39 49 lub za pomocą odpowiedniego terminalu informatycznego, znajdującego się w każdym urzędzie pracy;
    • stawiać się na wyznaczone spotkania z doradcą zawodowym;
    • aktywnie szukać pracy (odpowiadać na wszystkie propozycje pracy oraz gromadzić dokumenty potwierdzające starania o zatrudnienie);
    • zawiadamiać urząd pracy w ciągu 72 godzin o chorobie skutkującej zwolnieniem lekarskim lub o przyznanym urlopie macierzyńskim.
  • Jakie są prawa osoby zarejestrowanej w urzędzie pracy?

    Każda osoba zarejestrowana w urzędzie pracy ma prawo do:

    • korzystania z ofert pracy;
    • udziału w szkoleniach organizowanych przez urząd pracy;
    • pomocy doradcy zawodowego w opracowaniu strategii poszukiwania zatrudnienia.

     

    W pewnych przypadkach osoba zarejestrowana w urzędzie pracy ma prawo do:

    • ubezpieczenia społecznego;
    • zasiłku dla bezrobotnych.

     

    Jak długo można być zarejestrowanym we francuskim urzędzie pracy?

    Polak przybywający do Francji w celu znalezienia zatrudnienia, może być zarejestrowany najdłużej przez 6 miesięcy. Jeżeli w ciągu tego czasu nie zostanie zatrudniony, urząd wykreśli go z listy poszukujących pracy, chyba że udokumentuje aktywne poszukiwanie pracy bądź realne szanse na szybkie zatrudnienie.

  • Uwaga

    Polacy przyjeżdżające z Polski w celu poszukiwania pracy we Francji, są obowiązane posiadać wystarczające środki finansowe do utrzymywania siebie i członków rodziny bez korzystania ze świadczeń pomocy społecznej we Francji. Powinny być także objęte powszechnym ubezpieczeniem zdrowotnym w Polsce lub w kraju, z którego przybywają.

  • W jaki sposób osoba zapisana do urzędu pracy może udowodnić,
    że aktywnie poszukuje pracy?

    Najlepiej wydrukować dokument, carnetdebord, znajdujący się na stronie internetowej urzędu pracy i notować w nim wszystkie przedsięwzięte kroki w celu znalezienia zatrudnienia.

    Wysyłanie życiorysu i listów motywacyjnych drogą elektroniczną, to również sprawdzalny dowód na aktywne poszukiwanie pracy.

  • Czy osoba pracująca może zarejestrować się w urzędzie pracy?

    Do urzędu pracy może zgłosić się i zarejestrować osoba zatrudniona, zgłaszająca zamiar i gotowość podjęcia zatrudnienia w wyższym wymiarze czasu pracy albo poszukująca dodatkowego lub innego zatrudnienia.

    1.5Czas pracy
    Durée du travail

  • Czym jest czas pracy?

    Czas pracy to czas, w którym pracownik pozostaje w dyspozycji pracodawcy w zakładzie pracy lub w innym miejscu wyznaczonym do wykonywania pracy.

    Do czasu pracy nie wlicza się we Francji czasu przeznaczonego na spożywanie posiłku, czasu poświęconego na załatwianie spraw osobistych ani czasu przejazdu do miejsca pracy.

    Do czasu pracy wlicza się natomiast czas przejazdu z jednego miejsca pracy do drugiego oraz czas potrzebny na ubranie roboczego kombinezonu (jeśli wyposażenie w takie ubranie jest obowiązkowe).

  • Uwaga

    W pracy pracownik nie ma prawa do prywatnych rozmów telefonicznych ani do używania firmowego komputera w celach osobistych.

  • Jaki jest ustawowy wymiar czasu pracy we Francji?

    Francuski Kodeks pracy określa czas pracy na 35 godzin tygodniowo, 151,67 godzin miesięcznie, 1 607 godzin rocznie.

    Ograniczenie to nie dotyczy pewnych grup pracowników np. kadry zarządzającej (zgodnie z umowami zbiorowymi).

  • Jaki jest maksymalny dozwolony czas pracy?

    Czas pracy faktycznie wykonywanej (łącznie z godzinami nadliczbowymi) nie może przekraczać:

    • 10 godzin dziennie;
    • 48 godzin tygodniowo (60 godzin maksymalnie, w wyjątkowych sytuacjach);
    • 44 godziny tygodniowo, średnio w ciągu 12 kolejnych tygodni (46 godzin pod pewnymi warunkami).
  • Jaki czas odpoczynku przysługuje pracownikowi?

    Pracownikowi przysługuje minimalnie:

    • 24 godziny nieprzerwanego odpoczynku tygodniowo;
    • 11 godzin nieprzerwanego odpoczynku dobowego;
    • 20 minut przerwy po 6 godzinach pracy, a jeśli dzień pracy trwa 6 godzin, pracownik ma również prawo do 20 minutowej przerwy wykorzystanej jednorazowo lub podzielonej.
  • Uwaga

    Brak przerwy 20 minutowej po 6 godzinach pracy stanowi wykroczenie przeciw prawom pracownika. Przerwa ta jest płatna i wliczona w czas pracy.

  • Czym są godziny nadliczbowe?

    Godziny nadliczbowe to godziny pracy wykonane powyżej ustawowego tygodniowego czasu pracy, czyli ponad 35 godzin (albo czasu równoważnego dla niektórych zawodów).

  • Jaki może być maksymalny limit godzin nadliczbowych w roku kalendarzowym?

    Liczba przepracowanych godzin nadliczbowych nie może przekroczyć dla poszczególnego pracownika 220 godzin w roku kalendarzowym (wg Kodeksu pracy). Liczba ta może być wyższa, jeżeli taki zapis zawiera układ lub porozumienie zbiorowe.

  • Uwaga

    Pracodawca ma obowiązek prowadzić ewidencję czasu pracy pracowników z uwzględnieniem godzin nadliczbowych i udostępnić ją Inspekcji pracy podczas kontroli.

  • Jaki jest okres rozliczeniowy czasu pracy?

    Okres rozliczeniowy czasu pracy to tydzień kalendarzowy.

    Tydzień kalendarzowy zaczyna się w poniedziałek o godzinie 0:00 i kończy w niedzielę o godzinie 24:00 .

  • Czy długość okresu rozliczeniowego może być dłuższa niż tydzień kalendarzowy?

    Jeżeli w układzie zbiorowym pracy lub układzie branżowym nie istnieją regulacje w zakresie okresu rozliczeniowego pracy, pracodawca ma prawo do zastosowania 4-tygodniowego okresu rozliczeniowego (régime réglementaire supplétif).

    Postanowienia układu zbiorowego pracy lub układu branżowego mogą przedłużać wymiar okresu rozliczeniowego maksymalnie do 1 roku.

    Aby nie być zobowiązanym do systematycznego wynagradzania za godziny nadliczbowe, pracodawca ma prawo skrócić dobowy wymiar czasu pracy w niektórych dniach lub przyznać inne dni wolne od pracy.

    • Przykład:

    Michał pracuje według 4-tygodniowego okresu rozliczeniowego. W pierwszym tygodniu przepracował 40 godzin, w drugim 30 godzin, w trzecim 40 godzin, w czwartym 30 godzin. W okresie 4 tygodni przepracował 140 godzin. 140/4=35. Średnia norma tygodniowa została zachowana. Michał nie ma prawa do wynagrodzenia za godziny nadliczbowe.

  • Czy pracownik może odmówić pracy w godzinach nadliczbowych?

    Praca w godzinach nadliczbowych jest poleceniem służbowym i nie można odmówić jej bezpodstawnie. Odmowa taka może być uznana za naruszenie obowiązków wobec pracodawcy i stanowić podstawę do rozwiązania umowy o pracę bez wypowiedzenia z winy pracownika.

  • Jak są wynagradzane godziny nadliczbowe?

    Za pracę w godzinach nadliczbowych, oprócz normalnego wynagrodzenia, przysługuje dodatek w wysokości:

    • 25 % za pierwsze 8 godzin (po przepracowaniu 35 godzin w tygodniu);
    • 50 % za następne godziny.

1.6Wynagrodzenie za pracę
Salaire

  • Jakie są zasady wynagradzania za pracę we Francji?

    We Francji każdy zatrudniony otrzymuje wynagrodzenie, które składa się z części zasadniczej (salaire de base) oraz składników dodatkowych (primes, gratifications et avantages divers).

  • Czym jest wynagrodzenie zasadnicze (salaire de base)?

    Wynagrodzenie zasadnicze precyzuje umowa o pracę. Jego wysokość jest efektem porozumienia pomiędzy pracownikiem i pracodawcą. Najczęściej oblicza się je według tygodniowego wymiaru pracy. Nie zależy wówczas od ilości godzin wypracowanych w miesiącu.

    • Przykład:

    Miesięczne wynagrodzenie pracownika pracującego w pełnym wymiarze czasu pracy w przedsiębiorstwie, które stosuje 35 – godzinny tygodniowy czas pracy,
    oblicza się następująco:

    151,67 x stawka wynagrodzenia za godzinę = wynagrodzenie zasadnicze

  • Ile wynosi minimalne wynagrodzenie zasadnicze we Francji?

    Wynagrodzenie nie może być niższe, niż wysokość minimalnej płacy we Francji – SMIC (Salaire minimum interprofessionnel de croissance).

    Od 1 stycznia 2014 roku płaca minimalna wynosi 9,53 € brutto za godzinę pracy. Wynagrodzenie miesięczne brutto za pracę na pełnym etacie (151,67 godziny miesięcznie, czyli 35 godzin tygodniowo) wynosi 1430,22 €. Od wymienionej kwoty odprowadzane są składki na ubezpieczenie społeczne w wysokości około 21%.

  • Czym jest wynagrodzenie netto i wynagrodzenie brutto?

    Wynagrodzenie netto to wynagrodzenie, które pracownik otrzymuje w dniu wypłaty. W umowie o pracę wynagrodzenie zawsze wykazane jest kwotą brutto, czyli zawiera wszystkie obowiązkowe składki (part salariale), które są odprowadzane przez pracodawcę z wynagrodzenia pracownika.

  • Jakie dodatkowe wynagrodzenie może przysługiwać pracownikowi?
    • wynagrodzenie za godziny nadliczbowe (heures supplémentaires);
    • premie i inne gratyfikacje (primes et gratifications): premia za wysługę lat (w Polsce zwana dodatkiem stażowym), 13-sta pensja, dodatki za pracę w warunkach szkodliwych, uciążliwych oraz niebezpiecznych dla zdrowia, za pracę w godzinach nocnych i inne.

    Wypłata wynagrodzenia dodatkowego jest obowiązkiem pracodawcy, jeżeli zapisy takie zawiera układ bądź porozumienie zbiorowe, umowa o pracę lub wynikają ze zwyczajów panujących w zakładzie pracy.

  • Uwaga

    Od wynagrodzenia dodatkowego pobiera się również składki na ubezpieczenie społeczne.

  • Czy pracodawca jest obowiązany do zwrotu kosztów poniesionych przez pracownika w związku z wykonywaną pracą (frais professionnels)?

    We Francji pracodawca ma obowiązek uczestniczyć w kosztach zawodowych ponoszonych przez pracownika. Dotyczą one między innymi wydatków na wyżywienie (np. prime de panier) i dojazdu do miejsca pracy (prime de transport).

  • Co warto wiedzieć o zwrocie kosztów wyżywienia?

    Zwrot kosztów wyżywienia może być całkowity, częściowy lub ryczałtowy. Ryczałtowy zwrot za posiłek w 2014 roku spożyty w miejscu pracy wynosi 6,10 €, poza miejscem pracy 8,70 €, a w restauracji (w czasie wyjazdu służbowego) 17,90 €. Należy się pracownikom, którzy nie mogą wrócić na posiłek do miejsca zamieszkania albo do stałego miejsca pracy.

  • Komu przysługuje pomoc w opłacaniu kosztów dojazdu do miejsca pracy?

    Pracodawca ma obowiązek częściowo pokrywać koszty abonamentu na dojazd do pracy, pod warunkiem, że jest to abonament na środki komunikacji zbiorowej
    (np. SNCF, RATP) lub na usługi wynajmu rowerów  (np. Vélib w Paryżu).

  • Jak oblicza się wysokość udziału pracodawcy w kosztach dojazdu do pracy?

    Jeżeli pracownik pracuje w pełnym wymiarze godzin, pracodawca ma obowiązek opłacać 50% abonamentu 2 klasy.

    Reguła ta obowiązuje również wówczas kiedy pracownik zatrudniony jest na pół etatu (17, 5 godzin tygodniowo) lub więcej.

    Jeżeli pracownik pracuje mniej niż 17, 5 godziny tygodniowo, udział pracodawcy w opłacaniu dojazdu do pracy jest obliczany wg poniższego wzoru:

    (Cena abonamentu x 50%) x (wymiar godzin pracy / 17,5)

    Pracownik pracuje 15 godzin tygodniowo. Płaci 90 € miesięcznie za kartę Navigo w Paryżu.

    (90 € x 50%) x (15 h /17,5) =  38,57 €

    Udział pracodawcy wynosi 38,57 €

    Jeżeli pracownik ma kilku pracodawców, każdy z nich ma obowiązek opłacać w części abonament dojazdu do pracy.

    Pracodawca może również, w ściśle określonych przypadkach, partycypować w kosztach paliwa na dojazd do pracy ponoszonych przez pracownika.

  • Jakie świadczenia w naturze (avantages en nature)mogą przysługiwać pracownikowi?

    Świadczeniem w naturze może być korzystanie z mieszkania służbowego, ogrzewanie, posiłki i itp.

    Świadczenia w naturze są elementem wynagrodzenia, więc wylicza się od nich składki na ubezpieczenie społeczne.

    Wartość tych świadczeń jest wyceniana do celów podatkowych.

    Szczegółowe informacje:

    www.urssaf.fr/employeurs/dossiers_reglementaires/dossiers_reglementaires/avantages_en_nature_01.html

  • W jakiej formie i z jaką datą powinno być wypłacane wynagrodzenie?

    Wypłata wynagrodzenia powinna odbywać się raz w miesiącu, w stałym terminie. W wyjątkowych wypadkach co dwa tygodnie. Precyzyjnie określają to Kodeks pracy, układy i porozumienia zbiorowe, regulaminy zakładowe.

    Na wniosek pracownika, wynagrodzenie może być wypłacone gotówką, jeżeli jego wysokość nie przekracza 1500,00 €.

    Wynagrodzenie w kwocie wyższej niż 1500, 00 € wypłacane jest z mocy prawa w formie przelewu bankowego na konto pracownika lub czeku.

  • Uwaga

    Wynagrodzenie może być wypłacone jedynie pracownikowi. Nie otrzymają wynagrodzenia pracownika jego bliscy, tj. żona, mąż, dzieci, rodzice, konkubenci.

  • Czym jest odcinek wypłaty (bulletin de salaire, lub fiche de paye)
    i jakie informacje zawiera?

    Odcinek wypłaty jest dokumentem, który potwierdza, że pracownik jest zatrudniony legalnie i że składki na ubezpieczenie społeczne zostały opłacone.

    Odcinek wypłaty powinien zawierać dane pracodawcy, dane pracownika, nazwę układu zbiorowego, nazwę instytucji, do której zostały przekazane składki na ubezpieczenie społeczne (URSSAF lub MSA) i ich wysokość, daty urlopu płatnego, datę wypłaty, wysokość zwrotu kosztów dojazdu.

    Na odcinku wypłaty znajdują się ponadto wszystkie elementy wynagrodzenia: wynagrodzenie brutto, netto, ilość godzin pracy, ilość godzin nadliczbowych i inne, nie wymienione tutaj składniki wynagrodzenia, a mające wpływ na jego wysokość.

    Na odcinku wypłaty pracownik znajdzie także informację o ilości przysługujących dni urlopowych.

  • Uwaga

    Pracodawca może przekazać odcinek wypłaty do rąk własnych pracownika albo,
    po uzgodnieniu, przesłać mu dokument pocztą lub drogą elektroniczną.

  • Jak długo należy przechowywać odcinki wypłaty?

    Odcinki wypłaty należy przechowywać przez całe życie. Na odcinku wypłaty powinien znaleźć się następujący zapis: "pour vous aider à faire valoir vos droits, conservez ce bulletin de paie sans limitation de durée" (aby móc egzekwować przysługujące prawa, proszę zachować ten odcinek wypłaty przez czas nieokreślony). Pracodawca natomiast ma obowiązek przechowywania odcinków wypłaty przez 5 lat od dnia ich wystawienia.

  • Uwaga

    Na odcinku wypłaty pracownik nie znajdzie informacji o potrąceniach składek na podatek dochodowy od osób fizycznych, ponieważ we Francji obowiązek odprowadzenia takiego podatku spoczywa wyłącznie na pracowniku.

  • Kiedy może nastąpić potrącenie z wynagrodzenia bez zgody pracownika?

    Potrącone z wynagrodzenia mogą zostać miedzy innymi następujące należności:

    • kwoty egzekwowane na mocy tytułów wykonawczych, na przykład świadczenia alimentacyjne (w pierwszej kolejności), nieopłacone koszty leczenia, nieopłacone podatki;
    • zaliczki pieniężne wypłacone pracownikowi na poczet wynagrodzenia, mandaty, potrącenia za nieusprawiedliwioną nieobecność;
    • świadczenia w naturze przeliczone na wartość pieniężną.
  • Ile wynosi kwota wolna od potrąceń?

    Kwota wolna od potrąceń jest równa wysokości RSA – miesięcznej zapomogi socjalnej. Od 01.09.2014 r. wynosi 509,30 €.

  • Czy należy się wynagrodzenie za pracę, jeżeli nie ma możliwości jej wykonania?

    W sytuacji, kiedy pracownik pozostaje w gotowości przystąpienia do pracy, a pracodawca nie może jej zapewnić (brak materiałów, brak energii, awaria maszyn itp.), pracownikowi przysługuje wynagrodzenie, zgodnie z umową o pracę.

  • Czy za okres przestoju w pracy, spowodowany szczególnymi warunkami atmosferycznymi, pracownikowi trzeba wypłacić wynagrodzenie?

    Pracownikom zatrudnionym przy pracach uzależnionych od warunków atmosferycznych (np. w budownictwie) może przysługiwać wynagrodzenie za czas przestoju w pracy, jeżeli wykonywanie pracy jest niemożliwe lub utrudnione z powodów od nikogo niezależnych.

    Szczegółowe informacje:

    Poradnik przeznaczony dla pracowników sektora budowlanego:

    www.cibtpidf.fr/uploads/media/Chomage_intemperies_guide_salaries_2014.pdf

    www.cibtp.fr/intemperies