3.1Ubezpieczenie społeczne
Sécurité sociale

Obywatel polski pracujący we Francji podlega jednemu z kilku systemów ubezpieczenia społecznego.

Między innymi:

      • pracownicy najemni oraz osoby pozostające na ich utrzymaniu podlegają ogólnemu systemowi ubezpieczenia społecznego Sécurité sociale;
      • osoby prowadzące działalność rolniczą i ich pracownicy najemni oraz osoby pozostające na utrzymaniu ubezpieczonych podlegają rolniczemu systemowi ubezpieczenia społecznego MSA (Mutuelle sociale agricole);
      • osoby prowadzące pozarolniczą działalność gospodarczą (przedsiębiorcy, rzemieślnicy, samozatrudnieni oraz wykonujący wolne zawody, a także osoby pozostające na ich utrzymaniu) podlegają oddzielnemu systemowi ubezpieczeń społecznych RSI (Régime social des indépendants en France).

W zakresie zwrotu kosztów leczenia wszystkim ubezpieczonym przysługują takie same prawa. Różnice w zasadach funkcjonowania ubezpieczeń dotyczą między innymi prawa do zasiłku dla bezrobotnych, płatnych urlopów, zasiłku z tytułu wypadku przy pracy oraz dostępu do praw emerytalnych.

  • Uwaga

    Członkowie rodziny Polaka pracującego we Francji, pozostający na jego utrzymaniu i mieszkający w Polsce, mogą być objęci francuskim zabezpieczeniem społecznym. Należy zwrócić się do swojej kasy chorychz wnioskiem o wydanie dokumentu S1 (rejestracja w celu objęcia opieką społeczną). Po otrzymaniu dokumentu należy go niezwłocznie zarejestrować w NFZ. Po jego rejestracji osoby wskazane w S1 otrzymują dokument uprawniający je do opieki zdrowotnej na zasadach obowiązujących w Polsce.

  • Co obejmuje ubezpieczenie społeczne Sécurité sociale/MSA/RSI ?

    Ubezpieczenie społeczne jest niezbędne do otrzymywania:

    • zwrotów kosztów leczenia (między innymi za: wizyty u lekarza, u dentysty, zakup leków, badania laboratoryjne, pobyt w szpitalu);
    • świadczeń pieniężnych (między innymi: zasiłku chorobowego, macierzyńskiego, renty, emerytury);
    • świadczeń rodzinnych z CAF-u.
  • Kiedy Polak otrzymuje francuski numer identyfikacyjny ubezpieczenia społecznego?

    Numer ten jest nadawany przy pierwszym zatrudnieniu we Francji lub przy zgłoszeniu działalności gospodarczej.

  • Jakie są procedury uzyskania numeru Sécurité sociale?

    Pracodawca zgłasza zatrudnionego do URSSAF-u lub MSA. Składa deklarację o zatrudnieniu DPAE – Déclaration préalable à l’embauche (dawne DUE), Cerfa n°14738*01 lub Cerfa n°14467*03 dla sektora rolniczego.

    Po trzech miesiącach pracownik powinien złożyć w swojej kasie chorych, dokumenty, na podstawie których otrzyma nr ubezpieczenia społecznego:

    • oryginał skróconego odpisu aktu urodzenia wydanego w ciągu ostatnich trzech miesięcy (zawierający koniecznie nazwisko panieńskie matki) wraz z tłumaczeniem na język francuski, wykonanym przez tłumacza przysięgłego wpisanego na listę ekspertów prowadzoną przez sądy apelacyjne;
    • kopię dowodu tożsamości (dowód osobisty, paszport lub karta pobytu);
    • kopię kontraktu pracy;
    • trzy ostatnie odcinki wypłaty;
    • RIB, czyli dokument z danymi bankowymi;
    • wypełniony formularzCerfa nr 11545*01(déclaration de changement de
      situation).

    Pracownik otrzymuje najpierw zaświadczenie o przynależności do ubezpieczenia społecznego z numerem prowizorycznym Sécurité sociale.

    Po kilku tygodniach kasa chorych wysyła mu pocztą formularz Carte Vitale, na którym należy nakleić swoje zdjęcie. Oznacza to, że pracownik otrzymał ostateczny numer ewidencyjny. Formularz ten należy odesłać do kasy chorych wraz z kopią dokumentu tożsamości.

    Po następnych kilku tygodniach pracownik otrzymuje Carte Vitale oraz zaświadczenie o przynależności do ubezpieczenia społecznego.

  • Czym jest Carte Vitale?

    Carte Vitale to elektroniczna legitymacja ubezpieczeniowa, na której zawarte są informacje administracyjne o ubezpieczonym.

    Carte Vitale upraszcza i skraca procedury związane z refundacją kosztów leczenia. Faktury medyczne (feuilles de soins) są przekazywane drogą elektroniczną bezpośrednio do kasy chorych.

    Osoby, które pozostają na utrzymaniu ubezpieczonego, tak zwane ayants-droit (między innymi: współmałżonek, konkubent/konkubina, dzieci poniżej 20. roku życia, rodzice) otrzymują własne Carte Vitale. Każda z tych osób, mająca więcej niż 16 lat, otrzymuje własny numer Sécurité sociale i własną Carte Vitale.

  • Jakie informacje zawiera numer Sécurité sociale?

    Numer Sécurité sociale zakodowany jest w następujący sposób:

    • 1 – mężczyzna, 2 – kobieta;
    • dwie ostatnie cyfry roku urodzenia;
    • miesiąc urodzenia;
    • departament urodzenia (99 – dla osób urodzonych poza granicami Francji);
    • państwo urodzenia (Polska – 122);
    • numery nadane przez urząd statystyczny.
  • Uwaga

    Otrzymanie numeru Sécurité sociale nie jest równoznaczne z nabyciem praw do świadczeń z ubezpieczenia społecznego.

  • Kiedy nabiera się praw do zwrotu kosztów leczenia i usług medycznych (prestations en nature)?

    W uproszczeniu, prawa te należą się każdej ubezpieczonej osobie, która przepracowała:

    • 60 godzin w ciągu miesiąca lub w okresie 30 kolejnych dni;
    • 120 godzin w ciągu 3 miesięcy;
    • 1200 godzin w ciągu roku.
  • Kiedy nabiera się praw do świadczeń pieniężnych
    (prestations en espèce)?

    Uzyskanie np. zasiłku chorobowego, świadczenia z tytułu urlopu macierzyńskiego, renty inwalidzkiej, świadczenia RSA, zależy od długości okresu ubezpieczenia w Sécurité sociale/MSA/RSI.

  • Jak ustala się zwrot kosztów usług medycznych?

    W Sécurité sociale, instytucji państwowej, został ustalony cennik usług medycznych, według którego refunduje się poniesione koszty.

    Podstawowe ubezpieczenie społeczne Sécurité sociale/MSA/RSI pokrywa tylko część kosztów medycznych (np. 70% za wizytę u lekarza, 80% za pobyt w szpitalu). Różnicę opłaca pacjent.

  • Uwaga

    Jeżeli lekarz stosuje stawki wyższe niż ustalone w cenniku Sécurité sociale, różnicę opłaca pacjent.

  • Gdzie można się ubezpieczyć, aby otrzymać zwrot kosztów leczenia nierefundowanych przez ubezpieczenie społeczne?

    We Francji, firmy ubezpieczeniowe (sociétés d’assurance privées, mutuelles, institutions de prévoyance, banc assureurs) proponują dodatkowe ubezpieczenia zdrowotne.

    Zainteresowany może wybrać opcję podstawową i objąć ubezpieczeniem wyłącznie tzw. ticket modérateur czyli tę część kosztów leczenia, która nie jest refundowana przez ubezpieczenie społeczne (do wysokości cen wyznaczonych przez Sécurité sociale). Może również wybrać jedną z opcji rozszerzonych, by otrzymać większy lub całkowity zwrot kosztów, przekraczających ceny wyznaczone przez Sécurité sociale.

  • Czym jest obowiązkowy kontrakt na dodatkowe ubezpieczenie zdrowotne?

    Jest to ubezpieczeniowy kontrakt zbiorowy podpisany przez przedsiębiorstwo
    i firmę ubezpieczeniową np. mutuelle.

    Koszt ubezpieczenia jest pokrywany przez pracodawcę i pracownika najczęściej po 50% .

    Aktualnie obowiązkowym kontraktem zbiorowym na ubezpieczenie zdrowotne objęci są między innymi pracownicy branży HCR (hotelarstwo, kawiarnie, restauracje), fryzjerskiej, transportu drogowego oraz pracownicy sektora rolniczego.

  • Uwaga

    Do 1 stycznia 2016 r. wszyscy pracodawcy będą zobowiązani do zawarcia ubezpieczeniowego kontraktu zbiorowego na dodatkowe ubezpieczenie zdrowotne. Koszt będzie pokrywany wspólnie przez pracodawcę i pracownika, najczęściej po 50% chyba, że przepisy ustali się inaczej.

  • Czy Polak ma prawo do darmowej powszechnej opieki zdrowotnej ?

    Rodzina o niskich dochodach może mieć prawo do bezpłatnej powszechnej opieki zdrowotnej CMU i dodatkowo do bezpłatnego państwowego ubezpieczenia dodatkowego CMU-C.

    Aby uzyskać CMU należy wypełnić formularz Cerfa 11419*04

    Aby uzyskać CMU C należy wypełnić formularz Cerfa 12504*03

    Następnie należy złożyć wniosek w kasie chorych właściwej ze względu na miejsce zamieszkania wraz z wymaganymi załącznikami (m.in: fakturę za elektryczność, dowód stałego zamieszkania we Francji, rozliczenie podatkowe).

    Szczegółowe informacje:

    www.ameli.fr

  • Czym jest ubezpieczenie prévoyance?

    Jest to ubezpieczenie następstw nieszczęśliwych wypadków, takich jak stała lub czasowa niezdolność do pracy, inwalidztwo, śmierć.

    Ubezpieczenie prévoyance wypłaca dodatkowy dzienny zasiłek w przypadku choroby bądź inwalidztwa, a w razie śmierci ubezpieczonego, wypłaca rodzinie przewidziane w umowie świadczenia.

    Ubezpieczenie następstw nieszczęśliwych wypadków jest obowiązkowe, jeśli jest przewidziane w układzie zbiorowym lub branżowym. Może również wynikać bezpośrednio z decyzji pracodawcy. Składki są opłacane wspólnie przez pracodawcę i pracownika.

    Szczegółowe informacje:

    36 46 – platforma telefoniczna, Sécurité Sociale

    www.ameli.fr

    www.rsi.fr

    www.msa.fr/lfr

    Na powyższych stronach znajdują się wszystkie potrzebne informacje o ubezpieczeniu społecznym. Można również założyć tam osobiste konto (mon compte dla Sécurité Social/RSI, mon espace privé dla MSA). Służy do komunikowania się z kasą chorych, sprawdzania zwrotu kosztów leczenia i drukowania potrzebnych zaświadczeń.

    3.2Płatny urlop wypoczynkowy
    Congés payés

  • Komu przysługuje płatny urlop wypoczynkowy?

    Urlop płatny przysługuje każdemu pracownikowi.

    Osoba pracująca w niepełnym wymiarze godzin ma takie same prawa, jak ta, która pracuje na pełen etat.

  • Jak oblicza się wymiar urlopu wypoczynkowego?

    Podstawą do obliczenia liczby przysługujących pracownikowi dni urlopu, jest tak zwany rok urlopowy.

    Rok urlopowy to okres od 1 czerwca do 31 maja następnego roku.

    Dla pracowników branży budowlanej i dla innych zawodów objętych układami zbiorowymi, należących do kasy urlopów płatnych, rok urlopowy rozpoczyna się
    1 kwietnia, a kończy 31 marca następnego roku.

    Każdemu pracownikowi we Francji przysługuje 2,5 dnia płatnego urlopu za każdy przepracowany efektywnie miesiąc. Za 12 miesięcy pracy należy się 30 dni roboczych (5 tygodni) urlopu, za 10 miesięcy 25, za 6 miesięcy 15, a za 5 miesięcy pracy należy się 13 dni urlopowych (zaokrąglenie w górę).

    Płatny urlop przysługuje również pracownikom, którzy w roku urlopowym przebywali na urlopach macierzyńskich lub ojcowskich, na urlopach szkoleniowych albo na zwolnieniu lekarskim po wypadku przy pracy lub z powodu choroby zawodowej.

    Pracownik, który zachoruje w okresie płatnego urlopu, nie ma prawa do jego przedłużenia.

    Liczba uzyskanych dni urlopowych znajduje się na odcinku wypłaty.

  • Uwaga

    Pracownik, który przebywa na zwolnieniu lekarskim podczas urlopu wypoczynkowego ma prawo do kumulowania ekwiwalentu pieniężnego za płatny urlop i zasiłku chorobowego z ubezpieczenia społecznego. Nie ma natomiast prawa do dodatku do zasiłku chorobowego opłacanego przez pracodawcę.

  • Kiedy należy wykorzystać płatny urlop?

    Urlop podstawowy (24 dni robocze = 4 tygodnie) musi zostać wykorzystany w okresie urlopowym, to znaczy pomiędzy 01 maja a 31 października.

    Może być wykorzystany nieprzerwanie. Dzielenie urlopu może nastąpić za porozumieniem stron.

    Każdy pracownik musi wykorzystać nieprzerwanie przynajmniej 12 dni urlopowych.

    5. tydzień urlopu, czyli 6 dni roboczych, musi zostać wykorzystany oddzielnie w okresie urlopowym lub poza nim.

    Wszystkie dni urlopowe muszą być wykorzystane najpóźniej do 30 kwietnia następnego roku.

  • Jaki ekwiwalent pieniężny przysługuje za płatny urlop?

    Ekwiwalent pieniężny to 10% od wynagrodzenia brutto (bez rocznej lub semestralnej premii za pracę) z okresu pomiędzy 01 czerwca poprzedniego roku i 31 maja bieżącego roku (règle du dixième).

    Albo to takie samo wynagrodzenie, jakie otrzymywałby pracownik, gdyby w tym czasie nie korzystał z urlopu. Dotyczy to zarówno stałych, jak i zmiennych składników wynagrodzenia (maintien de salaire).

  • Uwaga

    Jeśli pracownik nie wykorzystał urlopu, a rozwiązano z nim umowę o pracę pracodawca jest zobowiązany wypłacić mu ekwiwalent pieniężny. (W sektorze budowlanym BTP płatnością ekwiwalentu za niewykorzystany urlop zajmują się kasy urlopów płatnych – Caisses de congés payés).

  • Kto decyduje o datach urlopu wypoczynkowego?

    O terminie urlopu decyduje pracodawca przy uwzględnieniu wniosków pracowników oraz kierując się dobrem firmy.

    Pracodawca powinien poinformować pracownika o datach urlopu przynajmniej na miesiąc przed wyznaczoną datą.

  • Jakie są prawa i obowiązki pracownika przebywającego na urlopie wypoczynkowym?

    W okresie płatnego oraz bezpłatnego urlopu nie można pracownikowi wypowiedzieć umowy o pracę.

    Podczas urlopu płatnego pracownik nie ma prawa pracować dla innego pracodawcy.

3.3Urlopy okolicznościowe
i dni świąteczne
Congés légaux pour événements
familiaux et jours fériés

  • Co warto wiedzieć o urlopach okolicznościowych?

    Urlop okolicznościowy jest to zwolnienie pracownika od pracy w związku ze szczególnym wydarzeniem w jego życiu (ślub, pogrzeb, narodziny dziecka itp.).

    Pracownik powinien przedstawić pracodawcy dokument potwierdzający wydarzenie.

    Pracownik w trakcie urlopu okolicznościowego zachowuje prawo do wynagrodzenia.Urlop ten udzielany jest na pisemny wniosek pracownika.

    Pracownikowi przysługują:

    • 4 dni z okazji własnego ślubu;
    • 3 dni z okazji narodzin dziecka;
    • 1 dzień z okazji ślubu dziecka;
    • 2 dni z tytułu zgonu i pogrzebu małżonka lub dziecka;
    • 1 dzień z tytułu zgonu i pogrzebu matki, ojca, teściowej lub teścia;
    • 1 dzień z tytułu zgonu i pogrzebu siostry lub brata.
  • Jakie są dni świąteczne we Francji?

    Dni świąteczne wolne od pracy we Francji to:

    • Jour de l’an (Nowy Rok);
    • Lundi de Pâques (Poniedziałek Wielkanocny);
    • Fête du Travail (Święto Pracy);
    • Victoire 1945 (Dzień Zwycięstwa);
    • Ascension (Wniebowstąpienie Pańskie);
    • Lundi de Pentecôte (Poniedziałek po Zielonych Świątkach);
    • Fête nationale (Święto Narodowe – zburzenie Bastylii);
    • Assomption (Wniebowzięcie NMP);
    • Toussaint (Uroczystość Wszystkich Świętych);
    • Armistice 1918 (Zawieszenie broni);
    • Noël (Boże Narodzenie), we Francji tylko jeden dzień świąteczny;
    • niektóre święta lokalne.
  • Jak są opłacane dni świąteczne wolne od pracy?

    Święto 1 Maja jest dniem wolnym od pracy dla wszystkich pracowników. Praca w tym dniu jest dozwolona wyłącznie przy wykonywaniu prac koniecznych ze względu na ich użyteczność społeczną i codzienne potrzeby ludności. Pracują w tym dniu tylko instytucje, które nie mogą przerwać pracy (szpitale, transport, hotele). Pracownikom przysługuje w tym dniu wynagrodzenie zwiększone o 100%

    W pozostałe dni świąteczne praca jest dozwolona dla osób powyżej 18. roku życia. Za pracę w te dni nie przysługuje wyższe wynagrodzenie.

    3.4Zwolnienie lekarskie
    i zasiłek chorobowy
    Arrêt de travail et indemnités
    journalières

    Podczas zwolnienia lekarskiego umowa o pracę jest zawieszona i pracownik nie otrzymuje wynagrodzenia.

    Ubezpieczonemu, który nabył prawa do świadczeń pieniężnych, przysługuje dzienny zasiłek chorobowy za czas niezdolności do pracy, wypłacany od 4. dnia zwolnienia lekarskiego co 14 dni.

    Zasiłek ten jest wypłacany przez kasę chorych.

    Pracownik może mieć również prawo do dodatkowego świadczenia chorobowego (indemnité complémentaire) wypłacanego przez pracodawcę.

  • Jak zgłosić niezdolność do pracy?

    Zwolnienie lekarskie (Avis d’arrêt de travail) musi być wystawione na druku Cerfa nº 10170*04, który składa się z trzech części. Dwie pierwsze części należy wysłać do kasy chorych, a trzecią do pracodawcy lub urzędu pracy w ciągu 48 godzin od wystawienia dokumentu. W przypadku przekroczenia tego terminu wysokość zasiłku może zostać obniżona. Jeżeli zwolnienie lekarskie zostanie przedłużone, należy powtórzyć tę procedurę.

  • Jakie są obowiązki pracodawcy?

    Po otrzymaniu zwolnienia lekarskiego pracodawca ma obowiązek wysłania do kasy chorych zaświadczenia o wysokości zarobków (druk Cerfa n°11135*02Attestation de salaire pour le paiement des indemnités journalières). Dokument ten służy do obliczenia wysokości zasiłku.

  • Komu przysługuje prawo do zasiłku chorobowego?

    Do zasiłku chorobowego wypłacanego do 6 m-cy ma prawo osoba, która spełnia jeden z poniższych warunków:

    • przepracowała 200 godz. w ciągu 3 m-cy kalendarzowych przed zwolnieniem;
    • przepracowała 90 dni poprzedzających zwolnienie lekarskie;
    • opłaciła składki ubezpieczeniowe od wynagrodzenia w wysokości co najmniej1015 razy SMIC (minimalna stawka godzinowa to 9,53 € w 2014 roku), czyli 9,53 = 9 672,95 €;
    • jest osobą bezrobotną pobierającą zasiłek od 12 miesięcy.

    Po 6 miesiącach zwolnienia chorobowego, aby nadal otrzymywać zasiłek, trzeba spełnić inne wymagania:

    • należy być zarejestrowanym w Sécurité sociale/MSA/RSI od 12 miesięcy przed datą wystawienia zwolnienia oraz mieć przepracowane 800 godzin w ciągu 12 miesięcy kalendarzowych lub 365 dni poprzedzających zwolnienie lekarskie

    lub

    • odprowadzić (w tym okresie) składki ubezpieczeniowe od wynagrodzenia równego 2030 x SMIC .
  • Jak jest obliczany i wypłacany zasiłek chorobowy?

    Zasiłek wynosi 50% średniego wynagrodzenia dziennego (maksymalnie 42,77 € dziennie w 2014 r.). Jest on obliczany na podstawie średniej zarobków z 3 miesięcy poprzedzających zwolnienie lekarskie lub z 12 miesięcy w przypadku pracy sezonowej lub nieregularnej.

    Od 31. dnia zwolnienia chorobowego ubezpieczony mający na utrzymaniu co najmniej 3 dzieci ma prawo do zasiłku chorobowego w wysokości 66,66% dziennego wynagrodzenia (maksymalnie 57,02 € dziennie).

    Oprócz 50% zasiłku chorobowego, pracownik może mieć prawo, na czas ograniczony, do dodatkowego świadczenia chorobowego (indemnité complémentaire) wypłacanego przez pracodawcę. Warunkiem otrzymywania tego świadczenia jest przynajmniej roczny staż pracy w danym przedsiębiorstwie. Układy zbiorowe mogą przewidywać korzystniejsze warunki dopełniających świadczeń chorobowych dla pracowników.

  • Uwaga

    Zasiłki chorobowe podlegają opodatkowaniu.

    Poświadczenia wypłaty zasiłków chorobowych należy przechowywać bezterminowo, ponieważ okresy niezdolności do pracy są brane pod uwagę przy określaniu praw emerytalnych.

  • Jakie są obowiązki chorego przebywającego na zwolnieniu?

    Chory na zwolnieniu lekarskim ma obowiązek się leczyć. Nie powinien wychodzić z domu, chyba że lekarz zalecił inaczej (zaznaczone na druku zwolnienia), ale nawet w tym przypadku, chory musi być obecny w mieszkaniu w godzinach wizyt lekarza kasy chorych (9.00–11.00 i 14.00–16.00).

    Chory przebywający na zwolnieniu lekarskim nie ma prawa opuszczać Francji bez zgody kasy chorych.

  • Uwaga

    Kasa chorych ma prawo sprawdzić, czy zwolnienie lekarskie jest uzasadnione. Jeśli okaże się, że ubezpieczony wykorzystywał zwolnienie lekarskie niezgodnie z przeznaczeniem, straci prawo do zasiłku chorobowego.

    Szczegółowe informacje:

    vosdroits.service-public.fr/particulier/F2022.xhtml

  • Jak długo można pozostawać na zwolnieniu lekarskim?

    Ubezpieczony ma prawo do 360 dni zasiłku chorobowego w ciągu kolejnych trzech lat. W przypadku chorób przewlekłych może otrzymywać zasiłek maksymalnie przez trzy lata. Po tym okresie ubezpieczony powinien wystąpić o rentę inwalidzką.

  • Uwaga

    W zależności od uregulowań prawnych wprowadzonych układami zbiorowymi pracy, wypłata zasiłku chorobowego może być poprzedzona wypłatą wynagrodzenia pomimo nieświadczenia pracy.

  • Czy można zostać zwolnionym z pracy w czasie trwania zwolnienia lekarskiego?

    Pracodawca może zwolnić pracownika w czasie trwania zwolnienia lekarskiego tylko w dwóch wypadkach:

    • jeśli wystąpią przyczyny ekonomiczne;
    • jeśli okresy niezdolności do pracy powtarzają się, a nieobecność pracownika
      dezorganizuje pracę przedsiębiorstwa.

    3.5Świadczenia z tytułu wypadku przy pracy, w drodze do/z miejsca pracy
    Accident du travail, accident de trajet

    Wypadkiem przy pracy jest zdarzenie nagłe wywołane przyczyną zewnętrzną, powodujące uraz lub śmierć, które nastąpiło w związku z pracą, w miejscu pracy lub w drodze do/z miejsca pracy.

  • Co powinien zrobić poszkodowany lub jego rodzina?

    W ciągu 24 godzin od wypadku należy zawiadomić pracodawcę, poinformować go o dacie, godzinie, okolicznościach wypadku oraz podać dane ewentualnych świadków zajścia.

    W ciągu 48 godzin należy wysłać zaświadczenie lekarskie do kasy chorych.

  • Co należy do obowiązków lekarza?

    Obowiązkiem lekarza jest wypełnienie formularzaCerfa n°11138*02(Certificat médical accident du travail maladie professionnelle).

    Na początku leczenia: wypełnienie trzech z czterech części formularza. Jest to wstępne zaświadczenie lekarskie (certificat médical initial). Pierwszą i drugą część formularza lekarz wysyła do kasy chorych, a trzecią daje poszkodowanemu.

    W przypadku zwolnienia lekarskiego:wypełnienie czwartej części formularza.
    Jest to zwolnienie lekarskie (certificat d’arrêt de travail), które poszkodowany wysyła do swojego pracodawcy.

    W przypadku przedłużenia leczenia: wypełnienie zaświadczenia o przedłużeniu leczenia (certificat de prolongation), które poszkodowany wysyła do kasy chorych i do swojego pracodawcy.

    Po zakończeniu leczenia: wydanie zaświadczenia o powrocie do zdrowia (certificat médical final de guérison), które daje zatrudnionemu prawo do powrotu do pracy. Jeżeli nastąpił uszczerbek na zdrowiu, lekarz wystawia specjalne zaświadczenie (certificat médical final de consolidation).

  • Co należy do obowiązków pracodawcy?

    Pracodawca, poinformowany o wypadku przy pracy, ma obowiązek:

    • wypełnić formularz Cerfa n°14437*01, czyli zgłoszenie wypadku przy pracy (Déclaration d’accident du travail) i wysłać do kasy chorych poszkodowanego w ciągu ٤٨ godzin;
    • wypełnić formularz Cerfa n°11137*02, czyli zaświadczenie o zarobkach (Attestation de salaire), w przypadku zwolnienia lekarskiego – dokument niezbędny do obliczenia wysokości dziennego zasiłku;
    • wypełnić formularz Cerfa n°11383*02, czyli zaświadczenie o wypadku przy pracy lub chorobie zawodowej (Feuille d’accident du travail ou de maladie professionnelle) – dokument niezbędny do uzyskania darmowych usług medycznych (bez przedpłaty).

    Jeżeli kasa chorych nie zgodzi się z klasyfikacją zdarzenia jako wypadku przy pracy, ma obowiązek zawiadomić o tym na piśmie w ciągu miesiąca, a w przypadkach skomplikowanych w ciągu 2 miesięcy.

  • Uwaga

    Jeżeli pracodawca nie zgłosił wypadku przy pracy, to w ciągu 2 lat pracownik ma prawo zrobić to sam. Wystarczy wysłać do kasy chorych list polecony za potwierdzeniem odbioru z datą, godziną, okolicznościami wypadku oraz danymi ewentualnych świadków zajścia.

  • W jaki sposób prowadzone jest leczenie po wypadku przy pracy?

    Pracownik, który uległ wypadkowi przy pracy, pozostaje pod opieką i kontrolą 3 instytucji w okresie leczenia i rehabilitacji:

    • lekarza prowadzącego – pierwszego kontaktu lub specjalistę (médecin traitant);
    • lekarza medycyny pracy (médecin du travail);
    • lekarza ubezpieczenia społecznego (médecin conseil).
  • Jaka jest rola lekarza prowadzącego?

    Lekarz prowadzący koordynuje leczenie, wysyła na badania laboratoryjne i na zabiegi rehabilitacyjne, wystawia zwolnienia lekarskie. Decyduje również o zakończeniu leczenia.

  • Jaka jest rola lekarza medycyny pracy?
  • Po zakończeniu leczenia, lekarz medycyny pracy orzeka, czy ubezpieczony może powrócić do pracy na stanowisko, które zajmował przed wypadkiem. Pozytywna opinia lekarska oznacza, że pracodawca ma obowiązek przywrócić pracownika do pracy na dotychczasowe stanowisko.

    Jeżeli pracownik zostanie uznany przez lekarza pracy za niezdolnego do pracy na dotychczasowym stanowisku, pracodawca ma obowiązek zwolnić pracownika z obowiązku świadczenia pracy i w ciągu 1 miesiąca zaproponować mu inne
    stanowisko. Jeżeli jest to niemożliwe, pracodawca zmuszony jest rozwiązać
    z pracownikiem umowę o pracę. Przez okres 1 miesiąca (nieświadczenia pracy), pracownik ma prawo do ITI – tymczasowego świadczenia z tytułu niezdolności do pracy (indemnité temporaire d’inaptitude). Wniosek o ITI (Cerfa 14103*01) jest wypełniany przez poszkodowanego i lekarza medycyny pracy oraz uzupełniany przez pracodawcę. Świadczenie jest wypłacane przez kasę chorych.

  • Jaka jest rola lekarza ubezpieczenia społecznego ?

    Jeżeli z powodu wypadku przy pracy, ubezpieczony doznał trwałego uszczerbku na zdrowiu, lekarz ubezpieczenia społecznego ocenia procent niezdolności do pracy i ustala wysokość odszkodowania lub decyduje o przyznaniu renty powypadkowej.

    Lekarz ubezpieczenia społecznego ma prawo wezwać poszkodowanego na wizytę kontrolną w każdej chwili.

  • Kiedy następuje zakończenie leczenia powypadkowego?

    Zakończenie leczenia powypadkowego następuje, gdy poszkodowany jest zaleczony (consolidé) lub wyleczony (guéri). Osoba zaleczona lub wyleczona traci prawo do dziennego zasiłku z tytułu wypadku przy pracy.

    Adnotacja lekarska o zaleczeniu (consolidé), a nie wyleczeniu (guéri), następstw wypadku przy pracy oznacza, że poszkodowany doznał trwałego uszczerbku na zdrowiu i należy mu się odszkodowanie lub renta.

  • Do jakich świadczeń ma prawo poszkodowany?

    Poszkodowany ma prawo do:

    • świadczenia pieniężnego z ubezpieczenia społecznego za każdy dzień niezdolności do pracy;
    • pokrycia 100% kosztów leczenia szpitalnego;
    • pokrycia 100% kosztów leczenia i rehabilitacji;
    • renty albo odszkodowania pieniężnego w razie całkowitej lub częściowej utraty zdolności do pracy;
    • pokrycia kosztów protez.
  • Jaka jest wysokość wynagrodzenia w okresie niezdolności
    do pracy?

    Dzienny zasiłek chorobowy wypłacany przez kasę chorych obliczany jest na podstawie pensji brutto z miesiąca poprzedzającego wypadek. Wartość tę kasa chorych dzieli przez współczynnik 30,42 aby obliczyć średnie dzienne wynagrodzenie.

    Przez 28 dni poszkodowany otrzymuje 60% dziennego wynagrodzenia, a od
    29. dnia – 80%. Zasiłek z tytułu wypadku przy pracy wypłacany jest co 14 dni od pierwszego dnia po wypadku, aż do powrotu poszkodowanego do pracy lub uzyskania przez niego renty z tytułu niezdolności do pracy.

    Jeżeli leczenie trwa powyżej 3 miesięcy, istnieją możliwości rewaloryzowania zasiłku.

  • Uwaga

    Pracownikowi, który ma przynajmniej roczny staż pracy w firmie, pracodawca jest obowiązany wypłacić zasiłek wyrównawczy, czyli dodatkowe świadczenie z tytułu wypadku przy pracy (do 90% wynagrodzenia czasie pierwszych 30 dni po wypadku).

    Układy zbiorowe i porozumienia branżowe mogą zawierać postanowienia korzystniejsze dla poszkodowanych.

  • Jakie odszkodowanie należy się ubezpieczonemu za stały uszczerbek na zdrowiu?

    Poszkodowany otrzyma jednorazowe odszkodowanie, jeśli uszczerbek na zdrowiu zostanie orzeczony w wysokości niższej niż 10%.

    Poszkodowany ma prawo do dożywotniej renty z tytułu wypadku przy pracy, jeżeli zostanie orzeczony uszczerbek na zdrowiu równy lub wyższy niż 10%.

  • Uwaga

    Aby mieć pewność całkowitego pokrycia kosztów świadczeń medycznych z tytułu wypadku przy pracy, należy okazywać pracownikom służby zdrowia zaświadczenie o uznaniu wypadku przy pracy(Feuille d’accident du travail ou de maladie professionnelle), które wystawia lekarz prowadzący.

  • Jaki jest sposób postępowania w przypadku odnowionych problemów zdrowotnych związanych z wypadkiem przy pracy (rechute)?

    Lekarz prowadzący wystawia pacjentowi zaświadczenie lekarskie o odnowieniu urazów spowodowanych wypadkiem przy pracy, (Certificat médical de rechute). Zaświadczenie należy wysłać do kasy chorych, która wyda „Feuille d’accident de travail ou de maladie professionnelle” – czyli zezwolenie na bezpłatne leczenie.

    Lekarz kasy chorych zadecyduje czy pogorszenie się stanu zdrowia ubezpieczonego jest związane z wypadkiem przy pracy.

  • Do jakich świadczeń ma prawo rodzina pracownika, który poniósł śmierć wskutek wypadku przy pracy?

    Rodzina pracownika, a dokładniej, osoby które pozostawały na utrzymaniu zmarłego (małżonek, partner Pacs-u, konkubent, dziecko, które nie osiągnęło 20. roku życia i inni), który poniósł śmierć wskutek wypadku przy pracy lub choroby zawodowej, pod pewnymi warunkami, mają prawo do zwrotu kosztów pogrzebu i renty rodzinnej. Wniosek należy złożyć w kasie chorych zmarłego.

    Szczegółowe informacje:

    vosdroits.service-public.fr/particulier/F14868.xhtml

    vosdroits.service-public.fr/particulier/F14840.xhtml

    3.6Choroba zawodowa
    Maladie professionnelle

    Choroba zawodowa to schorzenie, które zostało wywołane czynnikami szkodliwymi występującymi w środowisku pracy lub w związku ze sposobem wykonywania pracy. Choroby uznane za zawodowe, wymienione są w oficjalnym wykazie chorób zawodowych na stronie www.inrs.fr/accueil/produits/bdd/mp.html

  • Jaka jest procedura zgłoszenia choroby zawodowej?

    Podejrzenie choroby zawodowej zgłasza pracownik za pośrednictwem lekarza pierwszego kontaktu lub specjalisty.

    Ubezpieczony wypełnia formularzCerfa60-3950(Déclaration de maladie professionnelle, demande de reconnaissance de maladie professionnelle). Jest to wniosek o rozpoznanie choroby zawodowej.

    Lekarz prowadzący wypełnia formularz Cerfa 11138*01 (Certificat médical accident de travail, maladie professionnelle). Jest to zaświadczenie o stanie zdrowia chorego.

    W przypadku zwolnienia lekarskiego, pracodawca wypełnia formularz Cerfa
    nr 11137*02(Attestation de salaire accident du travail maladie professionnelle).

  • Kiedy rozpoznaje się chorobę zawodową?

    Rozpoznanie choroby zawodowej może nastąpić w okresie zatrudnienia, kiedy pracownik przebywa bezpośrednio w warunkach szkodliwych, albo po rozwiązaniu umowy o pracę.

    Obowiązkiem chorego jest udowodnienie, że schorzenie zostało spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy.

    Chorobę zawodową potwierdza lekarz, w terminie przewidzianym odpowiednimi przepisami.

    Lekarz ubezpieczenia społecznego wydaje orzeczenie o rozpoznaniu choroby zawodowej lub o braku podstaw do jej stwierdzenia, w ciągu 3 miesięcy po otrzymaniu wniosku. W wyjątkowych wypadkach procedura może trwać do 6 miesięcy.
    Brak odpowiedzi od lekarza ubezpieczenia społecznego oznacza, że choroba została uznana za zawodową. Odpowiedź odmowna musi być umotywowana i wysłana zainteresowanemu pocztą za potwierdzeniem odbioru.

  • Jakie świadczenia przysługują choremu ?

    Lekarz ubezpieczenia społecznego ocenia stopień niezdolności do pracy spowodowany chorobą zawodową.

    Ubezpieczonemu przysługują wówczas takie same świadczenia jak w wypadku przy pracy.

    3.7Uprawnienia i świadczenia z tytułu macierzyństwa i ojcostwa
    Maternité et Paternité, droits
    et indemnisations

  • Czy kobieta ma obowiązek poinformować pracodawcę o ciąży?

    Kobieta nie ma obowiązku zawiadomić pracodawcę o ciąży. Pracodawca zostaje zobowiązany do stosowania szczególnych przepisów prawnych wobec przyszłej matki, dopiero od momentu otrzymania oficjalnej informacji o jej stanie.

  • Jakie prawa we Francji chronią kobietę ciężarną?

    Kobieta ciężarna nie może być zatrudniona przy pracach uciążliwych lub szkodliwych dla zdrowia.

    Pracodawca jest obowiązany przenieść ją do innych zadań, a jeżeli jest to niemożliwe, zwolnić - na czas niezbędny - z obowiązku świadczenia pracy. Przeciwwskazania zdrowotne do wykonywania dotychczasowej pracy, muszą wynikać z orzeczenia lekarskiego.

    Pracownica w ciąży, zatrudniona do pracy w porze nocnej, może złożyć wniosek o przeniesienie do pracy w ciągu dnia.

    Z podobnym wnioskiem może wystąpić lekarz prowadzący ciążę, jeśli uzna, że stan pacjentki tego wymaga.

  • Uwaga

    Niektóre układy zbiorowe przewidują skrócenie czasu pracy dla kobiet ciężarnych,
    z zachowaniem prawa do dotychczasowego wynagrodzenia. Najczęściej dotyczy to kobiet, które przepracowały przynajmniej jeden rok w danym zakładzie pracy.

  • Jakie wynagrodzenie przysługuje kobiecie ciężarnej zwolnionej
    z obowiązku świadczenia pracy?

    Pracownica w okresie zwolnienia z obowiązku świadczenia pracy, zachowuje prawo do dotychczasowego wynagrodzenia. Przysługujący jej zasiłek dzienny, (allocation journalière) składa się z kwoty obliczonej iwypłacanej przez Sécurité sociale oraz wyrównującego dodatku wypłacanego przez pracodawcę.

  • Jakie prawa przysługują pracującej kobiecie ciężarnej?

    Pracownica w ciąży ma prawo:

    • korzystać z wizyt lekarskich i wszelkich badań związanych z macierzyństwem, w godzinach pracy, bez utraty wynagrodzenia;
    • złożyć wymówienie bez okresu wypowiedzenia.
  • Uwaga

    Od 1. do 5. miesiąca ciąży koszty medyczne związane z odmiennym stanem kobiety są pokrywane według stawek Sécurité sociale (70%). Jedynie koszty 7. obowiązkowych badań kontrolnych i szkoły rodzenia są pokrywane w 100% przez kasę chorych.

    Od 6. miesiąca ciąży i do 12. dnia po porodzie, kasa chorych pokrywa wszystkie koszty medyczne związane z ciążą (do 100% w cenniku opracowanym przez Sécurité sociale).

  • Czy pracodawca może zwolnić z pracy kobietę ciężarną zatrudnioną na czas nieokreślony (CDI)?

    Pracodawca nie może rozwiązać umowy o pracę z kobietą ciężarną. Kobieta w ciąży może jednak stracić pracę z powodów dyscyplinarnych, czyli wtedy, gdy poważnie naruszyła swoje podstawowe obowiązkipracownicze (licenciement pour faute grave).

    Rozwiązanie przez pracodawcę umowy o pracę za wypowiedzeniem w okresie ciąży lub urlopu macierzyńskiego, może nastąpić również w przypadku ogłoszenia upadłości zakładu pracy lub likwidacji stanowiska pracy.

  • Jaka jest sytuacja prawna kobiety w ciąży zatrudnionej na umowę
    o pracę na czas określony (CDD)?

    We Francji, umowa o pracę na czas określony wygasa z terminem ustalonym w kontrakcie.

    Po wygaśnięciu umowy o pracę, kobieta w ciąży ma prawo zapisać się do urzędu pracy (Pôle Emploi), by uzyskać świadczenia dla bezrobotnych.

    Prawa do urlopu macierzyńskiego są takie same, jak w przypadku umowy na czas nieokreślony (CDI).

  • Jakie są prawa pracownicy po porodzie?

    Po narodzinach dziecka pracownica ma prawo do urlopu macierzyńskiego.

  • Czy wszystkie pracujące kobiety mają prawo do płatnego urlopu macierzyńskiego?

    We Francji, ciężarna pracownica nie nabywa automatycznie prawa do płatnego urlopu macierzyńskiego. Aby móc z niego skorzystać konieczne jest spełnienie pewnych warunków:

    • ciężarna była ubezpieczona 10 miesięcy przed planowaną datą porodu, oraz
    • przepracowała 200 godzin pracy zarobkowej w ciągu 3 miesięcy kalendarzowych lub 90 dni poprzedzających zwolnienie lekarskie albo spełniła takie same warunki przed początkiem ciąży lub przed urlopem wychowawczym.
  • Jaka jest długość urlopu macierzyńskiego?

    Urlop macierzyński składa się z dwóch części:

    • urlopu przed przewidywaną datą urodzenia dziecka (congé prénatal)
    • urlopu po urodzeniu dziecka (congé postnatal)

    Czas trwania urlopu macierzyńskiego zależy od liczby już posiadanych i oczekiwanych dzieci, co dokładnie przedstawia poniższa tabela.

    Liczba
    posiadanych dzieci

    Liczba
    oczekiwanych dzieci

    Długość
    urlopu macierzyńskiego ogółem

    Urlop przed urodzeniem dziecka/i

    Urlop po urodzeniu dziecka/i

    0 lub 1

    1

    16 tygodni

    6 tygodni

    10 tygodni

    2 lub więcej

    1

    26 tygodni

    8 tygodni

    18 tygodni

    -

    2

    34 tygodnie

    12 tygodni

    22 tygodnie

    -

    3 i więcej

    46 tygodni

    24 tygodnie

    22 tygodnie

  • Uwaga!

    Czas urlopu macierzyńskiego przed przewidywaną datą urodzenia dziecka, może być skrócony lub wydłużony o 3 tygodnie za zgodą lekarza lub położnej i przeniesiony do urlopu przed lub po urodzeniu dziecka.

  • Jaki jest tryb rozpoczęcia płatnego urlopu macierzyńskiego?

    Aby oficjalnie rozpocząć płatny urlop macierzyński, przyszła matka powinna wysłać zaświadczenie o przerwaniu pracy do kasy chorych. Taki dokument wydaje pracodawca(Attestation d’arrêt de travail de l’employeur).

  • Jaki jest tryb zakończenia płatnego urlopu macierzyńskiego?

    Przed datą zakończenia urlopu macierzyńskiego, kobieta ma obowiązek wysłać do pracodawcy oświadczenie o powrocie do pracy lub o wyborze innej opcji
    (np. urlopu wychowawczego, dymisji, itp.) Powyższe oświadczenie to Attestation de reprise ou non-reprise du travail.

  • Jaka jest wysokość świadczeń z tytułu urlopu macierzyńskiego?

    Wysokość dziennego zasiłku pobieranego w czasie urlopu macierzyńskiego jest wyliczana na podstawie średniej pensji brutto z 3 miesięcy poprzedzających urlop wykorzystany przed urodzeniem dziecka, pomniejszonej o składki na ubezpieczenie społeczne odprowadzane przez pracodawcę i CSG(Contribution sociale généralisée).

  • Czy pracodawca może zwolnić z pracy kobietę przebywającą
    na urlopie macierzyńskim?

    W okresie urlopu macierzyńskiego pracodawca nie może rozwiązać z pracownicą stosunku pracy, chyba że popełniła wykroczenie zakwalifikowane jako faute grave, w przypadku ogłoszenia upadłości zakładu pracy lub likwidacji stanowiska pracy.

  • Uwaga

    Po urlopie macierzyńskim pracownica ma prawo do powrotu na stanowisko zajmowane przed urlopem. Jeżeli zatrudnienie na poprzednio zajmowanym stanowisku nie jest możliwe, pracodawca ma obowiązek zaproponować jej nowe stanowisko, równorzędne z zajmowanym przed rozpoczęciem urlopu i odpowiadające jej kwalifikacjom zawodowym.

  • Jakie ma prawa pracownik – ojciec?

    Pracownik-ojciec ma prawo do:

    • płatnego urlopu okolicznościowego (congé de naissance) - 3 dni bezpośrednio po narodzinach potomka;
    • urlopu ojcowskiego (congé de paternité) - 11 dni w przypadku narodzin 1 dziecka i 18 dni urlopu w przypadku narodzin 2 lub więcej dzieci jednocześnie.

    Urlop ojcowski musi być wykorzystany w ciągu 4 miesięcy po narodzinach dziecka nieprzerwanie, czyli w dniach kolejno następujących po sobie. Ojciec dziecka może wykorzystać oba urlopy łącznie, czyli 3 dni po urodzeniu dziecka i następnie
    11 bądź 18 dni.

  • Co warto wiedzieć o urlopie ojcowskim?

    Pracownik-ojciec jest obowiązany zawiadomić swojego pracodawcę 1 miesiąc wcześniej, że będzie korzystał z urlopu ojcowskiego. Jeżeli spełnia określone warunki (takie jak pracownica ubiegająca się o urlop macierzyński), może to być płatny urlop, obliczony i wypłacany przez Sécurité sociale/MSA/RSI.

  • Uwaga

    Zasiłek dzienny z tytułu urlopu macierzyńskiego i ojcowskiego jest opodatkowany. Od 01.01.2012 r. pobierane dzienne zasiłki z tytułu urlopu macierzyńskiego zaliczane są do podstawy wymiaru emerytury.

    Od 01.01.2014 r. 90 dni urlopu macierzyńskiego zalicza się, jako jeden kwartał emerytalny.

  • Jakie są warunki przyznania urlopu wychowawczego
    (congé parentale d’éducation?)

    Urlop wychowawczy należy się pracownikowi (matce lub ojcu), który w da­nym zakładzie pracy przepracował przynajmniej 1 rok do dnia narodzin dziecka (lub adopcji).

    Urlop wychowawczy jest przyznawany maksimum na 1 rok i może być odnawiany dwukrotnie, aż do ukończenia przez dziecko 3 roku życia.

    Urlop może rozpocząć się bezpośrednio po urlopie macierzyńskim lub w późniejszym okresie, na wniosek pracownika.

    Pracodawca nie ma prawa odmówić urlopu wychowawczego.

    Po urlopie wychowawczym pracownik ma prawo do powrotu na swoje stanowisko pracy.

    W okresie urlopu wychowawczego pracownik nie jest wynagradzany przez pracodawcę.

    Pod pewnymi warunkami, pracownik wychowujący dziecko do lat trzech, przebywający na urlopie wychowawczym, może otrzymywać dopłaty z Kasy Świadczeń Rodzinnych (Caisse d’Allocations Familiales CAF).

    Formami dopłat są:

3.8Świadczenia rodzinne
Allocations familiales

  • Czy Polak, pracujący we Francji, ma prawo do świadczeń z Kasy Świadczeń Rodzinnych (CAF)?

    Polak, który pracuje we Francji, ma prawo do świadczeń rodzinnych, jeżeli:

    • posiada przynajmniej 2 dzieci na utrzymaniu w wieku do 20 lat;
    • korzysta z systemu ubezpieczenia społecznego;
    • zgłasza dochody do urzędu skarbowego.
  • Uwaga

    Zasiłek rodzinny na 2015 r. jest przyznawany na podstawie zeznania podatkowego z 2013 roku. Polak, który w 2013 roku rozliczał się w Polsce lub w innym kraju UE, ma obowiązek wysłać do CAF-u przetłumaczone rozliczenie podatkowe z tego roku.

  • Czy Polak pracujący we Francji ma prawo do wszystkich świadczeń rodzinnych?

    Jeżeli jego dzieci mieszkają we Francji, ma on prawo do wszystkich świadczeń rodzinnych.

    Jeżeli jego dzieci mieszkają w Polsce, ma prawo jedynie do zasiłku rodzinnego (allocations familiales).

  • Uwaga

    Jeżeli pracownik nie ma prawa do zasiłku rodzinnego w Polsce, ma prawo go otrzymywać w całości we Francji.

    Jeżeli jednak pracownik ma prawo do zasiłku rodzinnego w Polsce, francuska Kasa Świadczeń Rodzinnych wypłaca dodatek dyferencyjny(complément différentiel), czyli różnicę pomiędzy wysokością polskiego i francuskiego zasiłku.

    Szczegółowe informacje:

    www.caf.fr/sites/default/files/caf/741/europe_et_pf.pdf

    (broszurka o prawach do zasiłku rodzinnego)

    vosdroits.service-public.fr/particuliers/F356.xhtml

  • Jaka jest wysokość zasiłku rodzinnego wypłacanego we Francji?

    Wysokość zasiłku rodzinnego jest zmienna i przyznawana bez względu na wysokość dochodów. Wynosi miesięcznie (w okresie od 1 kwietnia 2014 do 31 marca 2015):

    • na 2 dzieci – 129,35 €;
    • na 3 dzieci – 295,05 €;
    • na 4 dzieci – 460,77 €;
    • na każde następne dziecko – 165,72 €;
    • dodatkowo na każde dziecko + 14 lat – 64,67 €.
  • Jakie są procedury przyznawania zasiłku rodzinnego na rodzinę mieszkającą w Polsce?

    W kwestii przyznawania zasiłku rodzinnego na dzieci mieszkające w Polsce obowiązują procedury koordynacji europejskich systemów zabezpieczenia społecznego.

    W procedurach używane są formularze wspólnotowe z serii E-400.

    Formularze z serii E-400 (głównie E 401 i E 411) są wydawane przez Kasę Świadczeń Rodzinnych CAF, w której został złożony wniosek o przyznanie świadczeń rodzinnych. Formularze te powinny zawierać pieczątkę z adresem tej instytucji.

    Najczęściej stosowane druki to:

    • E 401 – zaświadczenie dotyczące składu rodziny dla potrzeb przyznania świadczeń rodzinnych;
    • E 411 – prośba o informacje dotyczące uprawnienia do świadczeń rodzinnych w państwie członkowskim, w którym mieszkają członkowie rodziny.

    Formularze unijne składają się z dwóch części: A i B.

    Część A jest wypełniana przez właściwą instytucję odpowiedzialną za wypłatę świadczeń rodzinnychwe Francji (CAF).

    Część B jest wypełniana przez ROPS - Regionalny Ośrodek Polityki Społecznej, właściwy miejscu zamieszkania członków rodziny.

    Aby poświadczyć informacje zawarte w części A, Regionalny Ośrodek Polityki Społecznej zwraca się do osoby sprawującej opiekę nad dziećmi w Polsce o dostarczenie wielu dokumentów. Lista takich załączników znajduje się na stronie internetowej każdego polskiego ROPS.

    Ważnym dokumentem jest zaświadczenie z Ośrodka Pomocy Społecznej lub wydziału świadczeń rodzinnych Urzędu Miasta lub Gminy, o wysokości pobieranych świadczeń rodzinnych, bądź zaświadczenie o nie pobieraniu świadczeń.

    W przypadku przedłożenia kserokopii dokumentów, obowiązuje potwierdzenie „za zgodność z oryginałem”.

    Po zgromadzeniu niezbędnych danych, ROPS poświadcza informacje i odsyła formularze bezpośrednio na adres instytucji francuskiej, która wystawiła dokument.

  • Uwaga

    W Polsce funkcjonuje 16 Regionalnych Ośrodków Polityki Społecznej, upoważnionych do poświadczania formularzy z serii E4xx (jeden ośrodek dla każdego województwa). Formularze należy kierować do ośrodka w tym województwie,
    na terytorium którego zamieszkują członkowie rodziny pracownika.

    Adresy 16 Regionalnych Ośrodków Polityki Społecznej znajdują się na stronie:

    www.politykaspoleczna.gov.pl/index.php?gid=61

    Polskie wersje formularzy z serii E-400 znajdują się na stronie:

    www.mpips.gov.pl

    • Przykład:

Tomek mieszka i pracuje we Francji. Jego żona i 2 dzieci mieszkają w Polsce. Żona nie pracuje, nie mają prawa do zasiłku rodzinnego w Polsce. Tomek ma prawo do zasiłku rodzinnego wypłacanego we Francji.

Marcin pracuje we Francji. Jego żona pracuje w Polsce i wychowuje 3 dzieci. Ma prawo do pobierania w Polsce zasiłku rodzinnego. W tym przypadku pierwszeństwo wypłaty zasiłku rodzinnego ma Polska – kraj zamieszkania członków rodziny.

Ponieważ w Polsce świadczenie to jest niższe, francuska Kasa Świadczeń Rodzinnych (CAF) ma obowiązek dopłacać różnicę pomiędzy wysokością zasiłków polskich i francuskich.

  • Uwaga

    Zasiłek rodzinny można kumulować z pozostałymi świadczeniami rodzinnymi.

  • Czy można starać się o inne świadczenia z CAF?

    Gospodarstwo domowe, które ma niskie dochody może wystąpić do Kasy Świadczeń Rodzinnych o przyznanie świadczenia solidarnościowego RSA activité.

    Do obliczenia wysokości zasiłku brane są pod uwagę dochody wszystkich osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym – z 3 miesięcy.

    3.9Emerytura
    Retraite

  • Czy obywatel Polski ma prawo do francuskiej emerytury?

    Każda osoba, która pracowała we Francji, była ubezpieczona i uzyskała przynajmniej 1 kwartał emerytalny ma prawo do francuskiej emerytury.

  • Jak działa kasa emerytalna we Francji?
    • francuska kasa emerytalna gromadzi i przechowuje zapłacone składki, do czasu osiągnięcia wieku emerytalnego przez ubezpieczonego;
    • wpłacone składki nie są przekazywane do Polski;
    • wpłacone składki nie są wypłacane ubezpieczonemu, kiedy wyjeżdża z Francji;
    • Francja wypłaca emeryturę naliczoną zgodnie z francuskimi przepisami, po osiągnięciu przez ubezpieczonego wieku emerytalnego.
  • Kto płaci i odprowadza składki na ubezpieczenie emerytalne?

    Składki na ubezpieczenie emerytalne pracownika, pokrywają pracodawca i pracownik wspólnie, ale odprowadzanie tych składek jest obowiązkiem pracodawcy.

    Pracodawca ma obowiązek odprowadzić składki zarówno na emeryturę podstawową (retraite de base) jak i na dodatkową (retraite complémentaire).

  • Co warto wiedzieć o emeryturze podstawowej?

    We Francji istnieje wiele systemów emerytalnych. Najważniejsze to:

    • régime général des salariés (l’Assurance retraite) – powszechny system emerytalny pracowników sektora prywatnego;
    • régime des commerçants et des artisans (Régime Social des Indépendants, RSI), system emerytalny pracowników niezależnych oraz handlu i rzemiosła;
    • régime agricole pour les salariés agricoles (Mutualité Sociale Agricole, MSA), system emerytalny rolników.
  • Do kogo złożyć wniosek o emeryturę ?

    Wyżej wymienione instytucje opracowały jeden wspólny wniosek o emeryturę („demande unique de retraite”). Osoba, która odprowadzała składki do kilku kas emerytalnych, z związku z zatrudnieniem w różnych sektorach, składa tylko jeden wniosek – do wybranej kasy .

  • W jaki sposób pracownik gromadzi kapitał emerytalny?

    Emerytura podstawowa opiera się na gromadzeniu kwartałów emerytalnych.

    1 kwartał emerytalny jest zaliczony, jeżeli zarobki pracownika osiągną w okresie roku kalendarzowego kwotę 150 x minimalna stawka godzinowa SMIC (w 2014 r.
    jest to 1429,50 euro, czyli 150 x 9,53/h) i pracodawca odprowadzi wymagane składki od tej kwoty. Aby zaliczyć 4 kwartały emerytalne (rok pracy) roczne wynagrodzenie pracownika powinno więc być czterokrotnie wyższe (w 2014 r. co najmniej 5718 €).

  • Uwaga

    W ciągu roku kalendarzowego można uzyskać maksymalnie cztery kwartały.

  • Co warto wiedzieć o emeryturze dodatkowej?

    Emerytura dodatkowa jest wypłacana przez kasę, do której zostały odprowadzone przez pracodawcę obowiązkowe składki na dodatkowy fundusz emerytalny. Odprowadzone składki są przeliczane na punkty.

    Wysokość emerytury dodatkowej zależy od zgromadzonych punktów emerytalnych (points de retraite). Dodatkowe fundusze emerytalne to:

    • ARRCO (Association des régimes de retraite complémentaire)dla pracowników najemnych sektora prywatnego;
    • AGIRC (Régime des cadres)dla pracowników na stanowiskach kierowniczych;
    • IRCANTEC(Institution de retraite complémentaire des agents non titulaires de l’État et des collectivités publiques)dla pracowników sektora państwowego.
  • Jaki jest minimalny wiek przejścia na emeryturę we Francji?

    Wiek minimalny, który uprawnia do przejścia na emeryturę we Francji jest ten sam dla obojga płci (âge légal de départ à la retraite). Zależy on od roku urodzenia:
    62 lata dla osób urodzonych w 1955 roku lub później, 60-62 lata dla osób urodzonych przed 1955 rokiem.

  • Uwaga

    Samo osiągnięcie wieku emerytalnego nie uprawnia do pełnych świadczeń emerytalnych. Prawo do pełnej emerytury osiąga się dopiero po zgromadzeniu odpowiedniej ilości trymestrów emerytalnych: 172 trymestry dla osób urodzonych w 1973 lub później, 160-171 dla osób urodzonych przed 1973 rokiem, osiągnięciu wieku 65-67 lat (w zależności od roku urodzenia).

  • Jak pracownik może sprawdzić czy składki emerytalne zostały odprowadzone?

    Każda osoba, która pracuje lub pracowała we Francji ma prawo do wglądu do swojego konta emerytalnego.

    Najlepiej założyć osobiste konto na stronie internetowejwww.lassuranceretraite.frDo stworzenia osobistego konta potrzebne są numer Sécurité socialei adres internetowy. Należy kliknąć na «Je crée mon compte», następnie na «Je reconnais avoir pris connaissance des conditions d’accès aux services sécurisés de www.lassuranceretraite.fr (przyjmuję do wiadomości i zgadzam się na warunki dostępu do zabezpieczonych usług kasy emerytalnej) i następnie wypełnić formularz. Kasa emerytalna wysyła pocztą elektroniczną kod dostępu do osobistego konta. Po ponownym zalogowaniu się na stronie kasy emerytalnej wystarczy kliknąć na „relevé de carrière” by otworzyć dokument potwierdzający nabyte prawa do emerytury.

    W dokumencie znajdują się następujące informacje:

    • liczba uzyskanych kwartałów do emerytury;
    • rodzaj aktywności: praca najemna, urlop macierzyński, zwolnienia chorobowe, bezrobocie, wypadek przy pracy;
    • wysokość rocznego wynagrodzenia;
    • wysokość wynagrodzenia zrewaloryzowanego.

    Dokument ten informuje również o okresach przynależności do innych systemów ubezpieczeń społecznych, francuskich lub zagranicznych (MSA, RSI…) i nabytych z tego tytułu praw.

  • Uwaga

    Emerytura nie jest przyznawana automatycznie. O świadczenia emerytalne należy ubiegać się co najmniej 6 miesięcy przed przejściem na emeryturę, ponieważ procedura przyznania emerytury z kilku krajów może być długa.

  • Czy osoba, która nie zgromadziła wymaganej liczby kwartałów ma prawo do emerytury we Francji?

    Osoba, która nie zgromadziła wymaganej liczby kwartałów będzie otrzymywać emeryturę proporcjonalną odpowiadająca długości okresu ubezpieczenia we Francji.

  • Jakie są zasady wyliczania wysokości emerytury Polaka,
    który pracował w Polsce i we Francji?

    Jeżeli Polak występujący o emeryturę w Polsce nie posiada wymaganego okresu ubezpieczenia w kraju, wówczas ZUS dolicza mu okresy ubezpieczenia z Francji.

    Francuska Kasa Emerytalna dolicza okresy ubezpieczenia z Polski do wysługi lat.

    Wysokość świadczenia jest obliczana oddzielnie przez Francję i Polskę (ewentualnie inne państwa Unii Europejskiej). Każde państwo oblicza teoretyczną wysokość emerytury, czyli świadczenie, które przysługiwałoby, gdyby wszystkie okresy ubezpieczeniowe zostały przebyte w jednym państwie. Następnie każde państwo oblicza rzeczywistą procentową wysokość świadczenia zgodnie z długością okresu ubezpieczenia i wysokością odprowadzonych składek w tym państwie.

    • Przykład:

    Michał był ubezpieczony przez 15 lat w Polsce, a następnie przez 20 lat we Francji. Przed osiągnięciem wieku emerytalnego był więc ubezpieczony przez 35 lat. Polska obliczyła emeryturę, do której miałby prawo gdyby był ubezpieczony przez 35 lat i wypłaca mu 15/35 tej kwoty. Francja obliczyła teoretyczną wysokość świadczenia, do którego miałby prawo, gdyby przepracował 35 lat w tym kraju, a następnie emeryturę rzeczywistą odpowiadającą 20/35 tej kwoty.

  • Od czego zależy wysokość emerytury?

    Wysokość emerytury zależy od:

    • wysokości zarobków;
    • stażu pracy;
    • wieku przejścia na emeryturę.
  • W jakim państwie złożyć wniosek o emeryturę?

    Osoba, która pracowała w więcej niż jednym państwie członkowskim, powinna złożyć wniosek o emeryturę w swoim państwie zamieszkania, chyba że nigdy w nim nie pracowała. W takim przypadku powinna złożyć wniosek w kraju, w którym pracowała po raz ostatni.

  • Gdzie jest wypłacana emerytura?

    Świadczenia emerytalne są zwykle wpłacane na rachunek bankowy w kraju zamieszkania. Na wniosek emeryta może być przekazywana na rachunek bankowy w Polsce lub we Francji.

  • Gdzie płaci się podatki, jeżeli pobiera się emeryturę z Polski
    i z Francji?

    Podatki płaci się tylko w jednym kraju, w miejscu zamieszkania.

    Szczegółowe informacje:

    Francuska Kasa Emerytalna - www.lassuranceretraite.fr lub www.cnav.fr

    ARRCO(Association des régimes de retraite complémentaire) - www.arrco.fr

    AGIRC(Régime des cadres) - www.agirc-arrco.fr

    IRCANTEC(Institution de retraite complémentaire des agents non titulaires de l’État et des collectivités publiques) - www.ircantec.fr

    ZUS (Zakład Ubezpieczeń Społecznych) - www.zus.pl

    I Oddział ZUS w Warszawie, Wydział Realizacji Umów Międzynarodowych – właściwy w odniesieniu do osób posiadających okresy ubezpieczenia we Francji lub mieszkających w tym kraju:

    ul. Kasprowicza 151, 01-949 Warszawa,

    (0048) 22 569 36 04, (0048) 22 569 36 13,

    (0048) 22 569 36 50, (0048) 22 569 36 93.